Chat facebook
zalo

Màu sắc cuộc sống

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào?

27-08-2019

 

 

Đất nước Mông Cổ tươi đẹp, con người hiền hòa, đôn hậu.

Đất nước Mông Cổ tươi đẹp, con người hiền hòa, đôn hậu.

 

Lựa chọn thứ nhất: thống nhất các bộ tộc

Dưới áp lực của các bộ tộc Tartar, Khiết Đan, Mãn Châu và Turk, từ thế kỷ 12, các bộ lạc Mông Cổ phân tán đã bắt đầu có ý thức hợp nhất. Sau gần một thế kỷ thăng trầm, cuối cùng năm 1206, trong một cuộc họp toàn thể các bộ tộc Mông Cổ, các thủ lĩnh đã chọn Thiết Mộc Chân (Temujin) và bầu ông làm Đại Hãn (thủ lĩnh tối cao) với danh hiệu Thành Cát Tư Hãn (Genjis Khan).

Sau cuộc nhất thống các bộ tộc Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn và con cháu đã tiến hành nhiều cuộc chinh phạt tàn bạo khắp Châu Á và Châu Âu. Họ đã thành công nhờ sức hành quân bền bỉ vô song, kỷ luật sắt, tổ chức quân đội và chiến thuật giao tranh hiện đại, vũ khí tinh xảo của người Mông Cổ và kỹ thuật phá thành Trung Hoa hiệu quả. Trong các thế kỷ 13-14, một Đế Quốc Mông Cổ mênh mông được hình thành với thủ đô ban đầu ở Karakorum (Trung Á).

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 1
Thiết Mộc Chân (Temujin) được bầu làm Đại Hãn (thủ lĩnh tối cao) với danh hiệu Thành Cát Tư Hãn (Genjis Khan).

 

Đế quốc Mông Cổ từng có lãnh thổ rộng lớn nhất trong lịch sử nhân loại, trải dài từ biển Nhật Bản phía Đông đến Đông Âu phía Tây, từ Siberia phía Bắc đến vịnh Oman và Đông Nam Á ở phía Nam, bao gồm phần lớn lãnh thổ Châu Á (China, Nam Siberia, Trung Á, Trung Đông, Tây Tạng, Caucasus) và một phần lãnh thổ Châu Âu.

Tóm lại, việc thống nhất thành công các bộ tộc Mông Cổ và bầu được Đại Hản, không những cho phép người Mông Cổ bảo tồn được dân tộc, mà còn đưa dân tộc Mông Cổ lên một tầm vóc mới về tổ chức chính trị xã hội (chuyển sang chế độ phong kiến, hình thành các đô thị lớn), và văn hóa (tiếp nhận rất nhiều thành tựu văn hóa khoa học kỹ thuật của cả Trung Hoa lẫn Châu Âu).

Mặt khác, phải nói rằng việc hình thành Đế quốc Mông Cổ cũng là sự bắt đầu quá trình suy vong của dân tộc này. Đơn giản là vì việc quản lý một đế quốc như vậy vượt quá xa khả năng của họ. Về sau người Mông Cổ đành phải chấp nhận cơ chế tản quyền tự trị cống nạp.

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 2
Bản đồ thể hiện biên giới của Đế quốc Mông Cổ trong thế kỷ XIII so với các khu vực người Mông Cổ hiện nay (đỏ).

 

Lựa chọn thứ hai: thoát Trung

Hốt Tất Liệt cháu Thành Cát Tư Hãn đã chinh phục được Trung Quốc và thành lập nhà Nguyên (1271-1368). Xuất phát từ trinh độ văn minh thấp hơn hẳn Trung Quốc, sau một thời gian ngắn không thành công trong việc “du mục hóa” China, và dưới áp lực của phong trào phục quốc Trung Hoa do Chu Nguyên Chương lãnh đạo, người Mông Cổ lập tức tháo chạy khỏi China.

Phải nói rằng việc “rút chân” kịp thời ra khỏi Trung Quốc, là một sự lựa chọn rất sáng suốt. Sau hơn 80 năm thống trị Trung Hoa người Mông Cổ rất ít bị (chịu) Hán hóa, họ bảo tồn được hầu như nguyên vẹn lãnh thổ, bản sắc dân tộc và phiên hiệu quốc gia của mình.

Điều này hoàn toàn khác với người Mãn Châu một ngoại tộc thống trị Trung Hoa dưới thời nhà Thanh (1644-1912). Cùng xuất phát từ trình độ văn minh thấp hơn hẳn văn minh China như người Mông Cổ, nhưng lại có tham vọng chinh phục Trung Quốc bằng cách “hòa mình” vào văn hóa Trung Hoa, nên họ đã có kết cục khá bi thảm.

Mặc dù từng có những minh quân như Khang Hy, Càn Long, sau 268 năm “nấn ná” ở Trung Quốc, người Mãn Châu đã bị Hán hóa và “hòa tan” hầu như toàn phần, nghĩa là đánh mất hết cả lãnh thổ, bản sắc dân tộc và phiên hiệu quốc gia của mình. Điều thú vị nhất, là trong thời kỳ Nhật xâm lược Trung Quốc (1937-1945), người Mông Cổ còn truyền bá kinh nghiệm lịch sử này cho người Nhật.

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 3
Những đội quân Mông Cổ từng một thời làm mưa làm gió khắp Á - Âu.

 

Lựa chọn thứ ba: trong những cái xấu chọn cái ít xấu nhất

Sau triều đại nhà Nguyên sụp đổ, người Mông Cổ rút về phía Bắc thành lập triều đại Bắc Nguyên (1368-1635) trên phần lãnh thổ Mông Cổ và Nội Mông (Trung Quốc hiện nay). Đây cũng là thời kỳ mà Phật giáo Mật Tông (Lamaism) từ Tây Tạng bắt đầu xâm nhập vào Mông Cổ

Triều đại Bắc Nguyên tuy giữ được độc lập đối với nhà Minh và các quốc gia Trung Á khác, nhưng đã mất hoàn toàn hào quang của Đế quốc Mông Cổ và dần suy yếu do những mâu thuẫn nội bộ.

Năm 1635, Đại Hãn Bắc Nguyên chính thức đầu hàng Mãn Châu, và trở thành một bộ phận China từ 1644 khi nhà Thanh chính thức thành lập. Sau đó, dần dần Mông Cổ trở thành một tỉnh ngoại vi lạc hậu của nhà Thanh. Họ chỉ thoát khỏi sự cai trị của Trung Hoa vào năm 1911, khi nhà Thanh sụp đổ trong Cách mạng Tân Hợi. Sau năm 1911 ở Mông Cổ đã thiết lập chế độ quân chủ Đại Hãn (1911-1924).

Xukhe Bator là người có công lớn nhất trong việc đưa Mông Cổ hoàn toàn thoát khỏi Trung Quốc lạc hậu, nửa phong kiến và nửa thuộc địa lúc đó

. Xuất thân là một chiến binh trẻ tuổi (sinh 1893), Xukhe Bator nổi tiếng là một chỉ huy dũng cảm và có học thức trong quân đội Đại Hãn.

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 4
Xukhe Bator là Tổng chỉ huy đầu tiên của quân đội nhân dân Mông Cổ theo mô hình Hồng quân Liên Xô.

 

Nhận thức được sự vượt trội về mọi mặt của nước Nga, của Liên Xô so với Trung Quốc phong kiến, Xukhe Bator đã cùng với các đồng chí như Choibansan tiếp cận được các lãnh đạo Liên Xô (kể cả Lenin). Được sự giúp đỡ của Liên Xô họ thành lập Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ (1921) và Quân đội Nhân dân Mông Cổ theo mô hình ĐCS và Hồng quân Liên Xô.

Ông Xukhe Bator là Tổng chỉ huy đầu tiên của quân đội này. Được sự hỗ trợ của Liên Xô, Quân đội Nhân dân Mông Cổ của Xukhe Bator và các đồng chí đã đuổi được Quân đội Quốc dân đảng Trung Quốc ra khỏi Mông Cổ. Ngày 11/07/1921 Mông Cổ chính thức tuyên bố độc lập. Cũng từ đó Mông Cổ chính thức bước vào kỷ nguyên Liên Xô hóa toàn diện, thậm chí cả chữ viết Mông Cổ cũng dùng mẫu tự Kiril.

Trong khoảng thời gian kỷ lục bốn mươi năm (1925-1965), Mông Cổ đã từ một nước phong kiến với nền kinh tế nông nghiệp chăn nuôi du mục lạc hậu trở thành một quốc gia nông công nghiệp có nền chăn nuôi khá phát triển, gần như Liên Xô hồi đó.

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 5
Đường phố xây dựng kiểu Liên Xô sạch đẹp

 

Thời kỳ Xô Viết, Mông Cổ thường được gọi là nước Cộng hòa thứ 16 của Liên Xô. Thực tế Mông Cổ đã thực sự trở thành một bản sao không tồi về mọi phương diện, và được giúp đỡ toàn diện mọi mặt của Liên Xô. Sau Thế chiến 2, từ khoảng 1950 thủ đô Ulan Bator bắt đấu được quy hoạch, các căn hộ kiểu Xô Viết đã thay thế hầu hết các khu nhà yurt (nhà lều truyền thống Mông Cổ). Liên Xô thường xuyên tư vấn và hỗ trợ kinh phí xây dựng. Hầu hết các công trình tại Ulan Bator hiện nay được xây dựng trong thời kỳ từ 1960 đến 1985.

Vì vậy, tuy đô thị Mông Cổ phát triển gần như từ số không, nhưng nhìn chung cũng khá khang trang. Đặc biệt là tránh được tình trạng nhà ổ chuột, nhà ống, cũng như quy hoạch nhôm nham ở phần lớn các đô thị Châu Á đương thời.

Đa số người Mông Cổ đã được chuyển đến sống trong các khu chung cư có đầy đủ điện nước và các tiện nghi tối thiểu, cũng như được sử dụng các phương tiện công cộng, được biết đến nhà hát, rạp chiếu bóng, nhạc viện …

 

Người Mông Cổ thoát Trung và thoát Xô thế nào? (phần 1) - ảnh 6
Đa số người Mông Cổ đã được chuyển đến sống trong các khu chung cư có đầy đủ điện nước và các tiện nghi.

 

Đồng thời giống như các nước thuộc Liên Xô thời kỳ đó, giáo dục Mông Cổ phát triển vượt bậc, trẻ em được đi học ở các trường thuộc một nền giáo dục hiện đại bao gồm hệ thống các nhà trẻ, mẫu giáo, tiểu học, trung học và đại học được trang bị đầy đủ.

Tóm lại, bị “kẹp chặt” giữa China và Liên Xô, giới tinh hoa Mông Cổ luôn nói đùa một cách cay đắng “nếu không có nước Nga, Mông Cổ từ lâu đã là “Nội Mông mở rộng”. Còn nếu không có China, từ lâu Mông Cổ đã trở thành “nước Cộng hòa tự trị Mông Cổ” thuộc LB Nga”.

Tuy nhiên phải nói rằng trong nửa đầu thế kỷ 20 đối với người Mông Cổ, việc ngả về Liên Xô là một lựa chọn thành công. Lựa chọn này vừa tạo cho Mông Cổ khả năng phát triển tăng tốc trong một giai đoạn lịch sử nhất định, vừa tránh cho Mông Cổ nguy cơ bị đồng hóa nếu trở thành một tỉnh của Trung Quốc.

Vào những năm 1990, cùng với phong trào dân chủ hóa xã hội và mở cửa sang Phương Tây, trong thế hệ trẻ Mông Cổ khá nhiều người (đặc biệt là những người chưa bao giờ từng phải đốt phân bò khô để sưởi ấm lều trại trong mùa đông) đã phủ nhận sự lựa chọn này. Họ cho rằng Liên Xô đã kìm hãm và làm “méo mó” sự phát triển tự nhiên đáng lẽ có thể rất huy hoàng của Mông Cổ, tương tự như trường hợp Cộng hòa dân chủ Đức và Czech(?).

 

viettimes.vn

Facebook

523533014000867441106266734740094311202816n-3063.jpg
267336309281668773414883849555063436621762n-6411.jpg

Các bài viết khác

madeinchina1-1055.jpg

Báo Trung Quốc viết về hàng Tàu đội lốt hàng Việt Nam

Niềm tin của người tiêu dùng Việt đang chịu những sự đả kích lớn sau khi các thương hiệu nổi tiếng bị nghi ngờ bán hàng Trung Quốc đội lốt "made in Vietnam".

n2-5433.jpg

Singapore cấm người dưới 21 tuổi xem phim ẩm thực Việt của HBO

Bộ phim dài 52 phút của đạo diễn Phan Đăng Di bị dán mác 21+ trên trang dịch vụ chiếu phim có bản quyền Toggle của Singapore.

thingseverywomanshouldknowaboutmen-3638.jpg

Chuyên gia cho biết: Phụ nữ không kết hôn và không sinh con chính là những người hạnh phúc nhất

Các khảo sát đã được tiến hành và kết quả thật bất ngờ: Hầu hết những người phụ nữ đã lập gia đình và đã có con đều cảm thấy mệt mỏi, không có đủ thời gian dành cho bản thân và ít hạnh phúc hơn những người phụ nữ độc thân.

photo11573308762728537227959-7340.jpg

Trang Hạ bóc phốt truyện cổ tích: Chẳng có vụ nằm ngửa chờ đàn ông tới rước thì sẽ có hạnh phúc đâu!

Nhà văn Trang Hạ viết: "Những người phụ nữ dù lương thiện nhưng bản tính gặp chăng hay chớ như Bạch Tuyết, những người không có kế hoạch và mục đích cho đời mình như Lọ Lem, hẳn cuộc sống gia đình chẳng suôn sẻ gì".

mylandauduaanhmotphunudamaulentotien20usdtrpc-8841.jpeg

Chỉ có các tổng thống mới được in hình lên tờ tiền dollar của Mỹ? Không, sai rồi!

Năm 2020, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ dự định cho lưu hành tờ 20 đô Mỹ có chân dung của một phụ nữ người Mỹ gốc Phi, bà Harriet Tubman thay thế hình ảnh tổng thống thứ 7 của Hoa Kỳ là ông Andrew Jackson.

ducphatcattoc1323-6212.jpg

Đức Phật có để tóc hay không, tướng nhục kế là gì?

Tại sao trong các chùa tượng và hình ảnh của các đức Phật thì có để tóc xoắn, đang khi các tu sĩ phải cạo đầu trọc, xin thầy giải thích giúp con hiểu rõ.

729914985031877069034791291052308590755840n157162490058512454561271572490379151675776134-5058.png

Phật cũng bó tay

Một hôm Thần rừng leo lên chánh điện ngôi chùa mới xây trên đỉnh núi. Chánh điện cao đẹp như một tòa tháp với 9 tầng, trên đỉnh là đài hoa sen, trong nội điện tôn trí tượng Đức Phật.

525352764fd27643886-7639.jpg

Tại sao Trang sức có biểu tượng khác nhau?

Trang sức bao gồm các dòng: vòng cổ, khuyên tai, nhẫn, mặt dây chuyền, lắc, kiềng….. Ý nghĩa của các biểu tượng trang sức sẽ khác nhau với các nền văn hóa khác nhau và các tôn giáo trên toàn thế giới. Đồ trang sức biểu tượng của bạn có thể có một ý nghĩa khác tùy theo kiểu cách điêu khắc, loại đá quý của trang sức và hình dạng của nó. Mỗi lọai trang sức đều có rất nhiều kiểu dáng và ngôn ngữ biểu tượng riêng, không chỉ giúp người đeo lưu giữ những kỷ niệm mà còn trở thành một món thời trang hoàn hảo.

icon-nhanmail

Đăng ký nhận tin từ vuimuasam.com.vn NHẬN MÃ GIẢM GIÁ 50.000 VNĐ

Chính sách Đại lý - NCC

Chính sách khuyến mãi

Vui Mua Sắm là trang thương mại điện tử được sáng lập bởi các thành viên đã nhiều năm hoạt động trong làng giải trí, báo chí và công nghệ IT.

Nhờ vào mối quan hệ rộng lớn với các đối tác trong nghề, chúng tôi vô cùng tự tin mở một trang điện tử thương mại “độc lạ” mang tên VUI MUA SẮM. Giống như những trang thương mại điện tử khác chúng tôi phục vụ tất cả các tín đồ yêu chuộng thời trang, yêu làm đẹp nhưng điều khác biệt ở đây là chúng tôi phục vụ cả thú đam mê văn hoá đọc, giải đáp những thắc mắc làm đẹp, cung cấp các dịch vụ làm đẹp do các chuyên gia hàng đầu mà chúng tôi có được nhờ mối quan hệ lâu năm trong ngành báo chí và showbiz.

Vui Mua Sắm không chỉ có thế, chúng tôi có công nghệ Lăng Xê để PR hình ảnh cá nhân của doanh nghiệp, nghệ sĩ do nhà thiết kế lừng danh Việt Hùng, người đã có công đưa nhiều người đẹp đăng quang ngôi hậu đảm nhiệm. Hiện nay, ngoài vai trò là nhà thiết kế áo dài, cung cấp nguồn trang phục và phụ kiện vô tận cho các cuộc thi nhan sắc và các sự kiện lớn nhỏ, Việt Hùng còn là giảng viên uy tín của các trường nổi tiếng trong nghệ thuật đào tạo kỹ năng xây dựng thương hiệu cá nhân.

Phục vụ cho nhu cầu làm đẹp ngày càng tăng của người Việt Nam, chúng tôi cũng kết nối với nhiều spa, bệnh viện phẫu thuật thẩm mỹ trong thành phố Hồ Chí Minh để bán voucher giúp khách hàng tiết kiệm nhiều nhất ngân sách trong chiến dịch làm đẹp đầy tốn kém của mình.

Vui Mua Sắm cũng liên kết với nhiều Make Up Artist nổi tiếng chuyên phục vụ cho nhu cầu

Kết nối với chúng tôi

tulangthang vuimuasam.com.vn Twitter Youtube Google

Chứng nhận

Hình 2 Hình 1
back-to-top.png